ჯერომ პაუელის დილემა - იგნორი მომგებიანობის მრუდს, თუ შრომის მჭიდრო ბაზარს?

მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სიახლეები
სიახლეები
ჯერომ პაუელის დილემა - იგნორი მომგებიანობის მრუდს, თუ შრომის მჭიდრო ბაზარს?

ამჟამად შეერთებულ შტატებში უმუშევრობის დონე ბოლო 20 წლის მინიმალურ მაჩვენებელთან, რაც ფედრეზერვს დოლარზე განაკვეთის ზრდის საბაბს აძლევს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეკონომიკას გადახურება დაემუქრება.

მეორე მხრივ, ბონდების ბაზარი იმ მდგომრეობას უახლოვდება, რაც რეცესიას უსწრებს ხოლმე წინ. ეს გარემოება კი ფედრეზერვს მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების ტემპის შენელებისკენ უბიძგებს. ეს ორი გარემოება, ცენტრალურ ბანკს და მონეტარული პოლიტიკის განსაზღვრაში მონაწილე საბჭოს წევრებს, დილემის წინაშე აყენებს.

ბანკის თავმჯდომარე ჯერომ პაუელის ამოცანას, ოქროს შუალედის მონახვა წარმოადგენს, რომელიც რეცესიის რისკებს შეამცირებს და მის ეკონომიკას, მდგრადი განვითარების რელსებიდან გადასვლის საშუალებას არ მისცემს. და როგორც ჩანს, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხშირი კრიტიკის მიუხედავად, პაუელს და მის გუნდს, მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების გაგრძელება აქვთ გადაწყვეტილი.

ფედრეზერვმა წელს დოლარზე განაკვეთი უკვე სამჯერ გაზარდა და ბაზარი მეოთხეს დეკემბერში მოელის. უფრო მეტიც, „გოლდმენ საქსის“ ეკონომისტები ვარაუდობენ, რომ პოლიტიკის გამკაცრების ასეთი ტემპი, მომავალ წელსაც შენარჩუნდება. თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ შეიძლება ასე დიდხანს გაგრძელდეს.

თითქმის ნულოვანი უმუშევრობის და ანაზღაურების სტაბილური ზრდის პირობებში, ინფლაციას მიზნობრივ 2-პროცენტიან დონეზე გაცილებით მაღლა ასვლის შანსი ექნება. ამან კი ფედრეზერვს ნეიტრალურ მონეტარულ პოლიტიკაზე გადასვლისკენ უნდა უბიძგოს. ეს სასარგებლო იქნება ბიზნესისთვის, რომლისთვისაც ფულადი რესურსი ხელმისავდომი დარჩება.

განაკვეთის სწრაფი ტემპით აწევა, ზრდის იმის შანსს, რომ მოკლევადიანი განაკვეთი, გრძელვადიანზე მეტად გაიზრდება, რაც ბონდების ბაზრის ხასიათს შეცვლის. ეს კი იმ ინვესტორებს ახეირებს, ვინც საკუთარი სახსრების გრძელვადიან დაბანდებას ამჯობინებს. და უფრო საინტერესო ისაა, რომ ეს პროცესი რეცესიის წინმდევია, რადგან ასეთ სიტუაციაში, ინვესტორებს ეკონომიკის გრძელვადიან პერსპექტივასთან დაკავშირებით, ეჭვები უჩნდებათ.

10 და 2-წლიან ბონდებზე მომგებიანობას შორის სხვაობა 2016 წლიდან მცირდება და მეოთხედი პროცენტის სიახლოვესაა, რაც ფედრეზერვის მიერ დოლარზე განაკვეთის ერთხელ აწევის ტოლფასია. ანალიტიკოსების ნაწილი თვლის, რომ კარგი იქნება, თუ ფედრეზერვი პაუზას გააკეთებს, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში არსებობს იმის რისკი, რომ მოკლევადიანი განაკვეთი სწრაფად გაიზრდება, გრძელვადიანი კი უფრო ნელი ტემპით იმოძრავებს.

რაც შეეხება უმუშევრობას, ის 3.7 პროცენტის დონეზეა. ანალიტიკოსები სრულ დასაქმებად კი უკვე 4.5 პროცენტს მოიაზრებენ. აქამდე უმუშევრობის ასეთი დაბალი მაჩვენებელი, 1960 წლის შემდეგ მხოლოდ ერთხელ დაფიქსირდა და ის 31 თვის განმავლობაში (1998 წლის ნოემბრიდან 2001 წლის მაისამდე) შენარჩუნდა. რაც მთავარია, დაბალ უმუშევრობას მცირე რეცესია მოჰყვა, რასაც ხელი ფედრეზერვის მიერ განაკვეთის აწევის პროცესის გაგრძელებამ და ტექნოლოგიური კომპანიების აქციების კოლაფსმა გამოიწვია.

უმუშევრობის დონე 4.5-პროცენტიან ზღვარზე დაბლა უკვე 17 თვეა, რაც იმყოფება. ფედრეზერვის და პაუელის პოლიტიკას, სწრაფად მზარდი ხელფასების გარდა, კი რისკებს ფინანსური ბაზრების სტაბილურობის სიმყიფე და გლობალური ტარიფების ომიც უქმნის. თუმცა ფედრეზერვის თავდაჯერებულობას ეს არ აკნინებს, რაც ჯეკსონ ჰოული კონფერენციაზე პაუელის გამოსვლამაც დაადასტურა.

კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტი: 1980-იანების შემდეგ მომხდარი სამი რეცესია მას შემდეგ დაიწყო, რაც უმუშევრობის დონეს და ფედრეზერვის განაკვეთების ზრდის პოლიტიკას, განსხვავებული მიმართულება ჰქონდა და მოკლევადიანი განაკვეთის პროცენტული მაჩვენებელი, უმუშევრობის დონისას ასცდა. განაკვეთის ზრდის ამჟამინდელი ტემპის მიხედვით, ასეთი თანაფარდობა მომავალ წელს დაფიქსირდება.